Како да одгледувате моркови во глинеста почва
Глинестата почва не е осуѓа за моркови, но нејзината густина, бавното исушување и склонноста на корените кон пукнување бараат внимателна подготовка. Успехот не зависи од претворањето на земјата во растрелиста почва, туку од создавање на дрениран простор во кој семето ќе се задржи, а корените ќе растат без голем отпор.
На Hilltop Community Farm во La Valle, во Wisconsin, Роб и Ерин работат со устойчиви практики за да ги поврзуваат локалните потрошувачи со фермерите, почвата и храната. Нивниот пример потврдува дека доброто одгледување започнува со набљудување на теренот и сезонот, а не со примена на истите количини ѓубрива на секоја леи.
Морковите се придатни за семејна или заедничка градина, бидејќи не бараат голема почетна инвестиција и можат да се чуваат подолго. Сепак, добрата берба зависи од изборот на сортата, времето на сеење и редовите во кои воздухот и водата ќе циркулираат. Раните грешки лесно се пренесуваат во следните месеци.
Во градината во Wisconsin, главните ризици се испуканиот корен поради тврда или сува земја, слабото прорнување под кората на почвата, прекумерното ѓубриво и натопените глави поради бавен дренаж. Постепеното отстранување на овие услови ја прави глината корисна, бидејќи таа задржува влага и постепено ги ослободува хранливите материи.
Избор на сорта и време на садење
За глинените почви најсоодветни се сорти со пократки, заоблени корени, како што се Nantes и Chantenay. Тие не се толку долги како подолгите сорти, па полесно ги избегнуваат камењата и упорните слоеви на земјата. Избирајте и сорта со цврст, заеднаков облик, бидејќи таквите моркови полесно се берат и повеќе даваат еднаков дел.
Првата сеина во пролет се прави приближно две до три недели пред последниот мраз. За есенска берба, семето се сее 10 до 12 недели пред првиот силен мраз, со можност за втор сад за поголема количина. Кратките серии на секои две или три недели го продолжуваат периодот на свежа берба и го намалуваат ризикот целата лоза да истече поради топлина или штетители.
Свежото семе има поголема шанса за рамно прорнување од старото, па купете го непосредно пред садење и чувајте го на суво и темно место. Доколку користите обложено семе, притиснете го нежно во влажната почва за полесно вкоренување. За потребите на мала градина, десет или петнаесет редови се доволни за редовна количина без непотребно голем напор.
Подготовка на почвата без непотребно копање
Најпрво проверете pH на почвата. За моркови, pH од 6,0 до 6,8 е добра цел, а неутралната или слабо кисела почва го поддржува примањето на хранливите материи. Додадете само зрел компост, а не свеж ѓубрив, бидејќи свежото ѓубрив создава големи, раздвоени корени и привлекува штетители. Компостот се внесува рамномерно по целата наметка пред сеењето.
Наместо тесно и длабоко ископан ред, направете широк кревет со височина од 20 до 30 сантиметри и лесен наклон за одводнување. Не одете по него со течност, бидејќи притискот ја губе структурата. Површината се израмнува со грабло, а редовите се означуваат пред да почнете да ги влажите.
Големите количества песок не се решение за мала наметка, а истата мора да се измеша длабоко и постојано. Структурата постепено се подобрува со зрел компост, покривни култури и внимателно раскопавање на исушените редови. Гипсот не се додава без лабораториска анализа, бидејќи не секоја глина има иста потреба од калциум. Проверете и дали водата се задржува повеќе од ден во одводните канали.
Сеење, влага и прорнување
По сеењето, површината се покрива со тенка, влажна органска материја или со парче платно, кое лежно се прицрстува за да ја задржи влагата. Водата треба да е фина и рамна, бидејќи силен напор може да го измие семето пред да прорне. Појавата на првите прорнци е знак дека влагата и температурата се соодветни, иако морковите понекогаш се бавни.
Кога прорнците достигнат 5 до 8 сантиметри, изберете ги најсилните и оставете ги на растојание од 3 до 5 сантиметри. Не истовремено отстранувајте ги сите, за да имате резервни растовија ако некој прорнец се изгуби. Плевејте нежно, со рака или со мал алат, и никогаш не дозволувајте да се исуши коренчињето на повредените прорнци.
Доброто планирање ја опфаќа и употребата на секој дел од градината. На пример, кога се бер и рибиз, упатството за цветни коцки за коктејли покажува како сезонските цветови да се употребат во пијала. Истото начело важи и за морковите: остатоците од бербата можат да се додадат на буџетот или да се споделат со заедницата.
Хранење, штетители и болести
Морковите бараат относително малку хранливи материи, па прекумерното азотно ѓубриво не е потребно. Тој поттикнува бујна надземна маса, но не и цврст корен. Одбегнувајте свеж ѓубрив и големи дози пепел или други ѓубрива со непосредно дејство. Користете само зрел компост и ќубрива според резултатите од анализата, бидејќи прекумерната концентрација на солите околу коренот го деформира и го прави горчлив.
Штетителите се најлесно ограничуваат пред да станат сериозна проблем. Од садењето покријте ги редовите со мрежа, оставајте воздух под покривката и редовно проверувајте ги. Мувата на морковите полага јајца во коренот, а жичните црвови го бушат под земја. Ротацијата, чистотата на редовите и навременото отстранување на оштетените растовија ја намалуваат нивната појава.
Болестите често следуваат по влажни, густи наметки и стари растителни остатоци. Жолтилото на морковите се пренесува со листата, а алтернаријата и туѓето на кореновата глава се засилуваат од стресот. Почистете ги остатоците, не садете на истото место повеќе години и одржувајте растојание. Со вода на нивото на земјата и без често квачење на листовите, ризикот се намалува.
Берба, чување и одржување на плоднота
Берете кога рамената на коренот достигнуваат околу 1,5 до 2 сантиметри и кожата добива карактеристична боја. Значително поголем корен често станува груб, пука и има поголем шанс да се загуби. Користете вила што влегува длабоко покрај редот, разлабавете ја земјата и извлечете го коренот за рака. При есенска берба, морковите можат да остане во земја уште неколку недели по првите мразови.
Изберете најздравите моркови, отстранете ги листовите со растојание од околу еден сантиметар и чувајте ги во кутија со влажна крпа. Температурата околу 0 до 4 степени Целзиусови и темното место ја продолжуваат свежината. Ротирајте ги наметките најмалку три години за да ги намалите штетителите и болестите. Семе за идната сезга собирајте само од најздравите растовија што не се боледуваат.
Роб и Ерин споделуваат дел од овие практики преку CSA програмите, сезонските настани и подкастот на фермата. Во нивните содржини има и упатство за куркума и ѓинџер, односно како да се подготви домашен лек. Поврзаноста меѓу градината, луѓето и храната е сè поважна: потрошувачот ја поддржува фермата, а фермерот добива можност да ја продолжува почвата за иднината.
Придружете се на заедницата на Hilltop Community Farm во La Valle со купување на CSA удел, посета на локалните настани или слушање на подкастот за фармерството и одржливоста. Споделете ги вашите резултати со другите градинари, бидејќи практичните сознанија за глинето се најкорисни кога се применуваат во истата клима и на истиот тип почва.
Започнете со мал, дрениран кревет, изберете кратка сорта и одржувајте ја влажноста рамномерно. По првата берба, запишете ги датите, сортата и реакцијата на почвата за да биде следната сеина попрецизна. Поддржете ја локалната ферма и наредете ги морковите што ќе ги бертете во својот дневен распоред.